Een spleet tussen de tanden is een ruimte tussen twee of meer tanden, meestal tussen de twee bovenste voortanden. De medische term is diastema, en het is een van de meest voorkomende redenen waarom mensen vragen stellen over het uiterlijk van hun glimlach. Voor sommigen is de spleet een onschuldig kenmerk dat karakter aan het gezicht geeft, voor anderen beïnvloedt het het zelfvertrouwen, de spraak of de manier waarop voedsel tussen de tanden blijft zitten.
Deze gids legt uit wat een spleet tussen de tanden is, waarom die ontstaat en wanneer behandeling nodig is. Ook komen de belangrijkste manieren aan bod om de ruimte te sluiten, van beugel en aligners tot bonding en veneers, hoe u tussen de opties kiest en wat u kunt doen om te voorkomen dat de ruimte terugkomt.
Inhoudsopgave
Wat is een spleet tussen de tanden?
Een spleet tussen de tanden is een zichtbare ruimte tussen tanden die elkaar normaal gesproken zouden moeten raken. De bekendste vorm is het diastema in de middenlijn tussen de bovenste centrale snijtanden, maar spleten kunnen ook tussen de zijtanden of achter in de mond voorkomen. De grootte varieert van een smalle spleet van minder dan een millimeter tot een ruimte van enkele millimeters.
Get Free Consultation
Have any questions? Leave your details and we'll get back to you shortly.
Een spleet is geen ziekte en veel mensen leven er prima mee. Het wordt een zorg wanneer de ruimte in de loop van de tijd groter wordt, wanneer er losse of verschuivende tanden bijkomen of wanneer voedsel in de ruimte blijft zitten en het tandvlees irriteert. In die gevallen is een tandheelkundig onderzoek nuttig om de oorzaak te vinden en te bepalen of behandeling nodig is.
Wat veroorzaakt een spleet tussen de tanden?

De meest voorkomende oorzaak is een mismatch tussen de grootte van de tanden en de grootte van de kaak. Als de tanden kleiner zijn dan de beschikbare ruimte of de kaak breder is dan gemiddeld, raken de tanden elkaar niet en ontstaan er spleten. Dit patroon komt vaak in families voor, waardoor het over generaties te zien is.
Een dik of laag aangehecht stukje weefsel tussen de bovenlip en het tandvlees, het lipbandje, kan de voortanden ook uit elkaar houden. Ontbrekende of zeer kleine tanden, zoals te kleine laterale snijtanden, laten extra ruimte achter waardoor spleten ontstaan. Bij kinderen is een tijdelijke spleet tussen de bovenste voortanden een normale groeifase die vaak sluit wanneer de blijvende hoektanden doorbreken.
Gewoonten en tandvleesziekte die spleten openen
Sommige spleten zijn er niet vanaf de geboorte maar ontstaan later. Duimzuigen en met de tong tegen de voortanden duwen tijdens het slikken oefenen een constante druk uit die de tanden naar voren en uit elkaar beweegt. Langdurig gebruik van een fopspeen of een gewoonte van nagelbijten kan een vergelijkbaar effect hebben.
Bij volwassenen is tandvleesziekte een belangrijke oorzaak. Als het bot dat de tanden ondersteunt verloren gaat, kunnen de tanden gaan verschuiven en waaieren, en kan er een nieuwe spleet ontstaan tussen tanden die elkaar vroeger raakten. Een spleet die plotseling op volwassen leeftijd ontstaat, vooral met bloedend tandvlees of losse tanden, moet altijd zonder uitstel worden onderzocht.
Heeft een spleet tussen de tanden behandeling nodig?
Niet altijd. Als de spleet stabiel is, geen klachten veroorzaakt en u niet stoort, kan een tandarts voorstellen het zo te laten. Behandeling wordt geadviseerd wanneer de spleet verband houdt met tandvleesziekte, wanneer die blijft groeien of wanneer die leidt tot problemen met kauwen of spreken.
Veel mensen kiezen om cosmetische redenen voor behandeling, en dat is een geldige beslissing wanneer die op een duidelijk plan berust. Een tandarts controleert eerst de gezondheid van tandvlees en bot, stelt de oorzaak van de spleet vast en adviseert dan de methode die past bij de grootte van de ruimte en uw wensen. Als een spleet wordt gesloten zonder de oorzaak te behandelen, keert de ruimte vaak terug.
Behandelmogelijkheden bij een spleet tussen de tanden
Er worden verschillende methoden gebruikt en de keuze hangt af van de grootte van de spleet, de stand van de tanden en het gewenste resultaat. De tabel geeft een eenvoudige vergelijking voordat elke optie wordt toegelicht.
| Behandeling | Het best voor | Typische duur | Omkeerbaar |
|---|---|---|---|
| Beugel of doorzichtige aligners | Spleten door tandstand, meerdere spleten | Enkele maanden tot twee jaar | Ja, met retainer |
| Bonding | Kleine spleten bij een of twee tanden | Eén bezoek | Gedeeltelijk |
| Porseleinen veneers | Spleten met vorm of kleurproblemen | Twee tot drie bezoeken | Nee |
| Kronen | Spleten met beschadigde of zeer kleine tanden | Twee tot drie bezoeken | Nee |
| Ingreep aan het lipbandje | Spleet die door dik weefsel openblijft | Korte ingreep | Nee |
Beugel en doorzichtige aligners
Orthodontische behandeling is de meest natuurlijke manier om een spleet te sluiten, omdat de tanden naar een nieuwe positie worden verplaatst zonder tandstructuur te verwijderen. Metalen of keramische beugels en doorzichtige aligners werken beide goed, en aligners zijn populair bij volwassenen omdat ze bijna onzichtbaar zijn en voor het eten en reinigen kunnen worden verwijderd.
De behandelduur hangt af van het aantal en de grootte van de spleten en duurt meestal zes maanden tot twee jaar. Nadat de tanden hun nieuwe positie hebben bereikt, wordt een retainer gedragen om ze daar te houden, omdat tanden de neiging hebben terug te bewegen naar hun oude positie. De retainer dragen zoals geadviseerd is de sleutel tot een duurzaam resultaat.
Bonding en veneers bij een spleet tussen de tanden
Bij bonding wordt een kleine spleet gesloten door tandkleurig composiet aan de zijkanten van de tanden toe te voegen. De tandarts vormt en polijst het materiaal in één bezoek, meestal zonder verdoving, waardoor het een snelle en betaalbare optie is. Bonding kan na verloop van tijd verkleuren of afbreken en moet na enkele jaren mogelijk worden hersteld of vervangen.
Porseleinen veneers zijn dunne schilfers die op de voorkant van de tanden worden bevestigd en worden gebruikt wanneer de spleet gepaard gaat met andere zorgen, zoals kleine, ongelijke of verkleurde tanden. Ze geven een duurzaam en natuurlijk ogend resultaat, maar vereisen dat een kleine hoeveelheid glazuur wordt verwijderd, waardoor de behandeling niet omkeerbaar is. Een proef met een mock up vóór de definitieve veneers helpt u het geplande resultaat te zien.
Behandeling van het lipbandje en tandvleesoorzaken
Als een dik lipbandje de spleet openhoudt, kan een kleine ingreep, een frenectomie, het losmaken. Het wordt onder plaatselijke verdoving uitgevoerd, duurt slechts enkele minuten en geneest binnen een tot twee weken. Het wordt meestal gecombineerd met orthodontische behandeling, omdat de spleet na het loslaten van het weefsel niet vanzelf volledig sluit.
Als tandvleesziekte de reden voor de spleet is, bestaat de eerste stap uit het behandelen van het tandvleesprobleem met een diepe reiniging en, indien nodig, verdere parodontale therapie. Pas wanneer het tandvlees gezond is en de tanden stabiel zijn, kan orthodontische of cosmetische behandeling veilig worden gestart. Een spleet sluiten bij actieve tandvleesziekte kan het probleem verergeren.
Kan een spleet tussen de tanden zonder behandeling sluiten?
Bij kinderen sluit een spleet tussen de bovenste voortanden vaak vanzelf wanneer de naastgelegen tanden doorbreken. Bij volwassenen sluit een echte spleet niet zonder hulp, en huismiddeltjes, elastiekjes en online gadgets zijn niet veilig. Een elastiekje rond de voortanden kan ze snel verplaatsen, maar het kan ook onder het tandvlees schuiven en leiden tot ernstig botverlies en verlies van de tanden.
De veiligste aanpak is een professionele beoordeling, ook als u van plan bent de spleet onbehandeld te laten. Een tandarts kan u vertellen of de spleet stabiel is, of het tandvlees gezond is en welke opties er zouden zijn als u uw glimlach later wilt veranderen.
Hoe voorkomt u dat de spleet terugkomt?
Na orthodontische behandeling is de retainer de belangrijkste bescherming tegen terugval. Vaak wordt een dun draadje achter de voortanden vastgelijmd en wordt ’s nachts een uitneembare retainer gedragen. Regelmatige controles laten de tandarts vroege beweging zien voordat de spleet weer opengaat.
Het aanpakken van de gewoonte die de spleet veroorzaakte is even belangrijk. Tongpersen kan worden gecorrigeerd met myofunctionele oefeningen, en duimzuigen bij kinderen wordt aangepakt met aanmoediging en zo nodig een gewoonteapparaat. Goede tandvleesverzorging gedurende het hele leven houdt het bot sterk en de tanden stabiel.
Spleet tussen de tanden bij kinderen en tieners

Ouders maken zich vaak zorgen wanneer een kind een brede ruimte tussen de bovenste voortanden heeft. Dit hoort bij de normale ontwikkeling, soms de lelijk eendje fase genoemd, en wordt meestal smaller wanneer de hoektanden tussen het tiende en twaalfde jaar doorbreken. Voor die fase wordt zelden met behandeling begonnen, tenzij de spleet door een gewoonte of een ontbrekende tand wordt veroorzaakt.
Een kindertandarts of orthodontist kan de groei volgen met regelmatige bezoeken en zo nodig röntgenfoto’s. Vroeg advies is nuttig als de spleet erg groot is, als een tand ontbreekt of als het kind op de duim zuigt, zodat het probleem op het juiste moment kan worden aangepakt.
Veelgestelde vragen
Is een spleet tussen de tanden een teken van een gezondheidsprobleem?
Meestal niet. De meeste spleten zijn een normale variatie in tand en kaakgrootte. Een spleet die plotseling op volwassen leeftijd ontstaat of gepaard gaat met losse tanden of bloedend tandvlees, kan een teken van tandvleesziekte zijn en moet worden onderzocht.
Wat is de snelste manier om een spleet tussen de voortanden te sluiten?
Bonding kan een kleine spleet in één bezoek sluiten en veneers doen het in twee tot drie bezoeken. Beugels en aligners duren langer maar verplaatsen de tanden zonder tandstructuur te verwijderen.
Komt de spleet na de beugel terug?
Dat kan, als de retainer niet wordt gedragen zoals geadviseerd. Tanden hebben de neiging terug te bewegen naar hun oorspronkelijke positie, dus langdurig een retainer dragen is de beste manier om het resultaat te behouden.
Is het veilig om thuis een spleet met een elastiekje te sluiten?
Nee. Een elastiekje kan onder de tandvleesrand schuiven en bot en wortels beschadigen, wat tot verlies van de tand kan leiden. Alleen een tandarts of orthodontist mag tanden verplaatsen.
Kunnen ook spleten tussen de kiezen worden behandeld?
Ja. Spleten tussen de kiezen vangen vaak voedsel op en vergroten het risico op gaatjes en tandvleesproblemen. Ze kunnen afhankelijk van de oorzaak orthodontisch worden gesloten of hersteld met vullingen, kronen of bruggen.



